نزیکیی باڵی دەستڕۆیشتووی یەکێتی لەگەڵ ئێران هەژموونی ئەو وڵاتەی لە زۆنی سلێمانی بەهێزتر کردووە

چاودێرانی سیاسی پێیان وایە لە هەر وڵات و ناوچەیەک هەژموونی ئێران زیاتر بێت، ئێران هەوڵ دەدات نەیارەکانی لەو شوێنانە لاواز بکات. سەرکردەکانی پارتە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانیش پێیان وایە، ئەوان ئێستا کراونەتە ئامانجی ئێران و ئەگەر ژیانیان لەو شوێنانەی هەرێمی کوردستان کە لێی نیشتەجێن پارێزراو نەبێت، ناچار دەبن رێگەی دیکە بۆ بەرگریکردن لە خۆیان بگرنە بەر.

شەوی (یەڵدا)ی ساڵی 2016، لەبەر دەرگای قەڵایی دیموکراتەکان کە (بنکەی دەفتەری سیاسیی حزبی دیموکراتی کوردستان)ی لێیە، لەنزیک قەزای کۆیە، کە شوێنی نیشتەجێبوونی ژیان و ماڵی سەرکردە و کادیر و ئەندامانی حزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستانە، لە دوو تەقینەوەی تیرۆریستیدا کە بەدوای یەکدا هاتن، 5 پێشمەرگەی حزبی دیموکرات و دوو کارمەندی ئاسایش گیانیان لەدەست دا.

هەفتەی رابردووش، لە بنەسڵاوەی هەولێر، دوو ئەندامی حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، کە باوک و کوڕ بوون، کرانە ئامانجی تەقینەوەیەکی دیکە و کوژرانی سەباح ڕەحمانی کوڕی سەڵاح ڕەحمانیی لێ کەوتەوە.

شەوی سێشەمەی رابردووش، فەرماندەی پێشمەرگەی حزبی دیموکراتی کوردستان (حدک) بە ناوی قادر قادری، لە گوندی هەرتەل لە ناحیەی سەروچاوەی سەر بە دەڤەری ڕاپەڕین تیرۆر کرا.

لەدوای ئەو کردەوە تیرۆرستییانەش، پارتەکانی رۆژهەڵات بەتایبەتی هەردوو باڵی دیموکراتەکان، لە راگەیەنراوەکانیاندا پەنجەی تۆمەتیان بۆ کۆماری ئیسلامیی ئێران ڕاکێشا، چاودێرانی سیاسییش پێیان وایە، هەژموونی ئێران لە زۆنی سلێمانی، بە حوکمی ئەوەی باڵی دەستڕۆیشتووی یەکێتی هاوپەیمانیەتی، زیاترە لە ناوچە و دەڤەرەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان، ئاماژە بەوەش دەدەن، ئێران لە هەر شوێنێک بەهێز بێت هەوڵی سڕینەوەی نەیارەکانی دەدات.

لە چەند رۆژی رابردووشدا، رابه‌رى باڵاى كۆمارى ئيسلامیى ئێران، عه‌لى خامه‌نه‌ئى، له‌ رێگه‌ى ماڵپەڕی فەرمیی خۆيه‌وه‌ رای گەیاندووە، کە وڵاتانى ئه‌وروپايى دێنه‌ تاران، ده‌ڵێن‌ ده‌مانه‌وێت له‌باره‌ى بوونى ئێران له‌ ناوچه‌كه‌ وتوێژ بكه‌ين، بەڵام ئه‌وه‌ په‌يوه‌ندیى به‌ ئه‌وانه‌وه‌ نييه‌، بەڵکوو ئه‌مه‌ ناوچه‌ى خۆمانه‌.

شێرزاد زەکەریا، چاودێری سیاسی بۆ (باس) ئاماژەی بەوە دا، کۆمەڵێک هۆکار هەن کە وایان کردووە هەژموونی ئێران بەسەر زۆنی سلێمانیدا زاڵ بێت، گوتی: ”یەکەمیان پەیوەندیی بە هاوپەیمانیی یەکێتییەوە هەیە لەگەڵ ئەو وڵاتە، لەگەڵ نزیکیی لایەنە ئیسلامی و ئەوانەی لە یەکێتی جیا بوونەتەوە لەگەڵ ئێران، ئەو پەیوەندییە سیاسییە دەستکێشیی بۆ هەژموونی ئێران لەو ناوچەیە زیاتر کردووە”.

جەختی لەوەش کردەوە، هۆکاری دیکەش کارگەرییان هەیە، لەوانە سنووری جوگرافی و مێژوویی، گوتی: ”هەر کاتی خۆی کە ئیبراهیم ئەحمەد و مام جەلال لە پارتی جیا بوونەوە لە ساڵی 1964، ئەوە بوو بەرەو ئێران رۆیشتن، ئەو پەیوەندییە وەکوو مێژوویی مایەوە، تەنانەت لە شەڕی ناوخۆییش هەژموونی ئێران لەسەر یەکێتی ناشاردرێتەوە، کە کاریگەریی ئێران لە زۆنی سلێمانی زۆر زیاترە لە ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان”.

گوتیشی: “ئێران بەرژەوەندییەکانی زیاتر لە سلێمانی و ئەو زۆنەدا دەبینێت، تەنانەت ئەگەر سەیری رووداوەکانی کەرکووک بکەین، دەبینین لەڕێگەی ئێرانەوە کارتێکردن لەسەر هاوپەیمانەکانی کراوە”.

جەختی لەسەر ئەوەش کردەوە لە دوای رووداوەکانی کەرکووک و 16 ئۆکتۆبەرەوە درک بە بەهێزبوونی زیاتری ئێران لە زۆنی سلێمانیدا دەکرێت.

لای خۆشیانەوە، قادر وریا، ئەندامی دەفتەری حزبی دیموکراتی کوردستان، (حدک) بۆ (باس) رای گەیاند، جگە لەو کردەوانەی کە لە دوو ساڵی رابردوودا ئەنجام دراون، ئێران زنجیرەیەک پیلانی دیکەی لە دژی حزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوە بردووە، بەڵام سەرکەوتوو نەبووە، گوتیشی: “ئەوە دیارە کە ئەو ڕێژێمە لە عێراقدا دەستڕۆیشتووە. ئەزموونی رابردووش پێمان دەڵێت ناکۆکیی نێوان هێز و لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان، زەمینەیەکی لەبار بووە بۆ دەستێوەردانی زیاتری ئێران لە هەرێمی کوردستان، تا ئاستی ئەو کردەوانەی ئەنجامی داون”.

جەختی لەوەش کردەوە، ئێران لە دژی ئەوان کردەوەکانی بە ناوچەیەکی جوگرافیی هەرێمی کوردستان نەبەستووەتەوە، بەڵام لە هەر ناوچەیەک کە ئێران لە ڕووی سیاسی و ئەمنییەتەوە حزووری زیاتر و دەست ئاوەڵایی زیاتری هەبێت، باشتر دەتوانێ بەرنامەکانی خۆی جێبەجێ بکات، گوتیشی: “دیارە هێزێک و حکوومەتێک کە بیەوێ ناوچەکەی نەبێتە مەیدانی تەراتێنی کۆماری ئیسلامیی ئێران، ئەوە دەبێت چالاکی و هەڵسووڕانی دامودەزگا و کاربەدەستانی لە ناوچەی دەسەڵاتی خۆی بەتوندی بخاتە ژێر چاودێرییەوە”.

ئاماژەی بەوەش دا، کۆمەڵێک هەوڵ لە ئاستی ناوچە و جیهاندا هەیە بۆ ناچارکردنی ئەو ڕێژێمە بە دەستهەڵگرتن لەو دەستێوەردانانە. گوتیشی: “ئەگەر هەست بکەین دەزگا حکوومەتییەکان و لایەنە پەیوەندیدارەکانی هەرێمی کوردستانیش، ئەرکی خۆیان لە پاراستنی ئێمە بە باشی جێبەجێ ناکەن، ئەوە بەناچاری ڕێکاری دیکە بۆ بەرگریکردن لە خۆمان دەگرینە بەر”.

هاوکات، محەمەد نەزیف قادری، سەرکردە لە حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران،(حدکا) بۆ (باس) رای گەیاند، ئێران لە هەر شوێنێک هەژموونی هەبێت جیاواز لە وڵاتانی دیکە مامەڵەی لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنەکانی خۆی کردووە، گوتی: ”ئێران بۆ کۆتاییهێنان بە نەیارەکانی هەموو جۆرە تاکتیکێک بە ڕەوا دەزانێ، هەر چەندیش هەژموونی زیاتر بێت، ئەوە لەو ناوچەیە نەیارەکانی زیاتر دەکەونە بەر هێرشەکانی، لە هەرێمی کوردستانیش بە هەمان شێوە سیاسەتی کردووە، تەنانەت ئەو هێزانەی ساڵانێکی زۆر خزمەتی ئەو کۆمارەیان کردووە، ئێستا کە قاچیان بە دڵی ئەودا نەناوە، وەکو کەرووبی و ئەحمەدی نەژاد، ئێستا بوون بە قوربانی بە دەستییەوە”.

جەختی لەوەش کردەوە، لە هەرێمی کوردستان هەر تەنیا دژی ئۆپۆزسیۆنی خۆی کاری نەکردووە، بەڵکوو رووبەڕووی ئەو هێزانەی هەرێمی کوردستانیش بووەتەوە کە روانینیان وەکوو ئەو نەبووە و رەخنەگرانە بووە، گوتیشی: “ئێران لە هەرێمی کوردستان تەنیا هاوپەیمانیی نەویستووە، بەڵکوو کاری بۆ ئەوە کردووە هێزەکان دەستەمۆی خۆی بن، هێزێکی ویستووە سیاسەتەکانی خۆی پیادە بکات، لەوەشدا بێ گومان بە درێژایی مێژوو ئەوەی کردووە”.

ھەواڵی زیاتر